Од крадење плен од лавови до спектакуларниот танц во висините – откријте ја вистината за едно од најфасцинантните африкански племиња.
Ако некогаш сте замислиле слика од источноафриканската савана, голема е веројатноста во тој кадар да има висок воин обвиткан во светлоцрвена ткаенина со копје во раката. Тоа се Масаите – народ кој со векови успева да ја зачува својата автентична култура во срцето на Африка.
Овој етнолошки преглед ги открива тајните на нивното секојдневие, ритуалите кои им пркосат законите на природата и вистината зад нивната преселба во модерното време.
Во кои држави живеат и колку ги има во светот?
Масаите живеат на територијата на две држави: јужниот дел на Кенија и северниот дел на Танзанија. Нивната вкупна популација во светот денес изнесува околу 2 милиони луѓе. Најновите демографски проценки покажуваат дека околу 1,4 до 1,6 милиони Масаи живеат во Кенија, додека околу 430.000 до 500.000 се во Танзанија.
Савана или облакодери – Каде живеат денес?
Иако нивниот традиционален дом се тревните рамнини околу парковите Масаи Мара и Серенгети, далеку од тоа дека сите денес живеат во саваната. Поради климатските промени, сушите и губењето на пасиштата, илјадници Масаи се преселија во големите градови како Најроби (Кенија) и Дар ес Салам (Танзанија).
Во градовите тие формираат интересна урбана заедница. Многу од нив работат како ноќни чувари (поради нивната легендарна репутација на воини), продаваат традиционални ракотворби, лековити билки или работат во туризмот. Оние со повисоко образование денес се успешни политичари, бизнисмени и ИТ експерти, при што многу од нив на работа носат модерни одела, а за време на викендите се враќаат во нивните родни села, облекувајќи ја традиционалната црвена облека (shuka).
Дали се највисокиот народ во светот?
Не, но се многу блиску. Највисоки луѓе во светот всушност се племињата Динка и Нуер од Јужен Судан. Сепак, Масаите се сметаат за едни од највисоките луѓе на Земјата – просечната висина кај мажите изнесува околу 187 cm, а кај жените околу 178 cm. Нивната конституција е резултат на генетиката, но и на исхраната богата со протеини.
Дали навистина им го крадат пленот на лавовите?
Да, ова е апсолутно точно. Оваа појава се нарекува клептопаразитизам. Група од тројца искусни Масаи воини, вооружени само со копја, чекорат кон група лавови кои јадат уловен плен. Наместо да нападнат, тие одат со неверојатна самодоверба и исправено тело. Лавовите, збунети од нивното бестрашно однесување, за момент отстапуваат назад. Во тие неколку секунди, Масаите брзо отсекуваат голем дел од месото и смирено се повлекуваат.
Комплексната и сурова иницијација
За едно момче да стане воин (Моран), мора да помине низ строги обреди:
Суне (Обрежување): Се изведува јавно во тинејџерските години, без никаква анестезија. Момчето не смее да покаже ниту еден знак на болка, ниту да трепне, за да не го посрамоти семејството.
Еуното (Eunoto): По десет години како воини, се одржува церемонија каде мајките им ги бричат долгите коси, означувајќи го нивниот премин во фазата на зрели старешини со право на брак.
На која религија припаѓаат?
Масаите се традиционално монотеисти. Тие веруваат во еден врховен бог наречен Енкаи (или Енгаи). Нивната религија го препознава Енкаи преку две лица: Енкаи Нарок (Црниот Бог кој носи дожд и бериќет) и Енкаи Наниокие (Црвениот Бог кој ја претставува сушата и гневот). Тие веруваат дека Енкаи им ја доделил сета стока на Земјата, па затоа грижата за кравите за нив е божествена должност.
Светото место на Енкаи
Тие веруваат дека Енкаи живее во небото, но има и свое приземно светилиште. Тоа е активниот вулкан Ол Доињо Ленгаи (Ol Doinyo Lengai) во северна Танзанија, што во превод од нивниот јазик (Маа) буквално значи „Планината на Богот“. Постарите старешини од племето редовно со огромна почит се молат свртени кон оваа планина.
Специфичноста на богот: Безродов и апсолутен
Во традиционалните верувања, Енкаи не е ниту маж ниту жена, туку се опишува како андрогено битие кое ги содржи двата принципа (машкиот и женскиот). Исто така, Масаите немаат изградено храмови, цркви ниту класично свештенство – нивната молитва е секојдневна, лична и се одвива на отворено, под небото, најчесто преку благослови на старешините.
Врската со стоката (Митот за создавањето)
Според нивната религија, во почетокот небото и земјата биле споени. Кога се разделиле, Енкаи ги испратил сите крави од небото по јаже од диви смокви директно до Масаите за тие да ги чуваат. Затоа, за нив грижата за добитокот не е само бизнис или економија, туку директна верска должност и божествено наследство.
Односот со смртта
Традиционалната религија на Масаите нема развиен концепт за задгробен живот, пекол или рај како кај аврамските религии. Тие се фокусирани на правилен живот „тука и сега“. Кога човек ќе почине, телото традиционално се остава во дивината за пренесувачите на екосистемот (како хиените) – со логика дека човекот се враќа во земјата и го заокружува циклусот на природата што Енкаи го создал
Адуму – Танцот со скокање кој пркоси на гравитацијата
Најпрепознатливиот ритуал е нивниот традиционален танц наречен Адуму (или Адаму). Воините формираат круг и почнуваат да пеат длабоки вокални ритми без инструменти. Потоа, влегуваат во центарот и почнуваат да скокаат право нагоре во воздух. Телото мора да остане потполно исправено, а петите никогаш не смеат да ја допрат земјата при доскокот. Колку повисоко скока воинот, толку поспремен и поатрактивен е во очите на жените во селото.
За Масаите има уште многу интересни работи за пишување, но да не претеруваме, Се надеваме дека на интересен начин ви го претставивме овој уникатен народ од Африка.
