Безглутенска исхрана стана еден од најчесто споменуваните зборови во модерниот нутриционизам. Додека за некои е медицинска неопходност, за многумина безглутенската исхрана изгледа како минлив тренд или луксуз резервиран само за оние со длабок џеб. Главната причина зошто повеќето луѓе одбиваат дури и да пробаат ваков начин на исхрана е токму високата цена на производите означени како „gluten-free“.
Но, дали навистина мора да потрошите богатство за да се храните здраво? Апсолутно не. Вистината е дека безглутенската исхрана не е нов изум, туку всушност е начинот на кој се хранеле нашите предци со векови.
Како се хранеле нашите предци?
Ако се вратиме само неколку генерации наназад, ќе сфатиме дека менито на нашите баби и дедовци било всушност безглутенска исхрана. Модерната пченица која денес ја консумираме е индустриски модифицирана за да содржи огромни количини на глутен (лепак) со цел тестата да бидат помеки и подолготрајни.
Нашите предци не јаделе индустриски кроасани, лиснати теста и преработени грицки. Нивната исхрана се базирала на:
- Природни скробови: Компир, палента (пченкарен гриз) и грав.
- Свежа храна: Сезонски зеленчук од градината, домашно месо и јајца.
- Цели зрна: Житарки како просо кои природно не ја оптоварувале дигестијата.
Тие ги користеле намирниците во нивната изворна, чиста форма – токму онаа која на нашето тело му е биолошки најпозната.
Скриени симптоми – Дали сте нетолерантни без да знаете?
Голем број луѓе со години страдаат од здравствени проблеми, без воопшто да бидат свесни дека виновникот е глутенот во нивната секојдневна исхрана. Нарушената толеранција на глутен не секогаш се манифестира со силна болка. Најчесто се работи за подмолни, секојдневни симптоми кои ги прифаќаме како „нормални“:
- Постојан умор и падови на енергијата во текот на денот.
- „Магла“ во главата, тешко координирање и слаба концентрација.
- Хронична надуеност, гасови или нередовна столица.
- Чести главоболки и несакани промени во расположението.
- Проблематична кожа, акни или егземи.
Ако често се соочувате со овие знаци, вашето тело можеби очајно се обидува да ви каже дека тешко го преработува модерниот лепак од пченицата.
Тајната на светските шампиони – Ѓоковиќ и Роналдо
Елиминирањето на глутенот не е мода, туку алатка за врвни спортски перформанси. Најдобар пример за ова е Новак Ѓоковиќ. Пред да открие дека е нетолерантен на глутен, тој имаше респираторни проблеми и недостаток на енергија. Кога го исфрли глутенот, неговото тело доживеа целосна трансформација, по што стана најдоминантниот тенисер во историјата. Тој често истакнува дека оваа промена му го спасила животот и кариерата.
Сличен строг режим применува и Кристијано Роналдо. Неговата исхрана се базира на чисти, природни намирници без глутен – многу риба, пилешко, јајца, ориз и свеж зеленчук. Овој избор му овозможува брзо закрепнување на мускулите, минимален процент на масти и долговечност на теренот која ги руши сите биолошки граници.
Како да се храните без глутен за малку пари?
Цената е главната бариера поради која луѓето се откажуваат. Ако влезете во маркет и барате „безглутенски леб“, „безглутенски бисквити“ или готови теста, ќе платите и до 3-4 пати повеќе. Индустријата направи скап бизнис од ова.
Но, тајната на евтината безглутенска исхрана лежи во природно безглутенските намирници. Ова се основните, евтини столбови на кои можете да го изградите вашето мени:
- Ориз и компир: Најевтините и најдостапните извори на јаглехидрати кои ве држат сити со часови.
- Палента и просо: Просото е една од најевтините житарки во продавниците за здрава храна, а палентата е совршен, брз појадок за неколку денари.
- Мешунки (Грав, леќа, грашок): Овие намирници се вистински протеински бомби со ниска цена кои можете да ги подготвите на стотина начини.
- Јајца: Најкомплетниот извор на протеини и здрави масти кој е сè уште прифатлив за секој буџет.
- Сезонски зеленчук: Зелка, морков, кромид и компир се основа за превкусни манџи, супи и салати.
Здравјето не е во етикетата, туку во изборот
За да се храните без глутен, не ви требаат скапи пакувања со звучни реклами. Потребно е само да се вратите чекор наназад – кон едноставната, вистинска храна што ја јаделе нашите предци. Купувајте паметно, гответе дома, инспирирајте се од најдобрите и дозволете му на вашето тело да се прероди, без притоа да го испразните вашиот паричник. За оние што не сакат планови за доручек, ручек и вечера едноставно користе повеќе од наведените намирници. На пример почнете да јадете палента секој ден, некогаш како главно јадење а некогаш како дополнително и секако грав, леќа, ориз и сезонското овошје и зеленчук и видете дали ќе почуствувате разлика за тоа дали се чуствувате полесно и со повеќе енергија? А за оние кои сакаат мени еве едно тродневно мени со ефтини безглутенски намирници.
Тридиневен предлог-мени со низок буџет
За да видите колку е едноставно и евтино, еве пример како може да изгледа вашето мени без скапи „специјални“ производи:
Ден 1
- Појадок: Топла палента со малку сирење или јогурт.
- Ручек: Традиционално тавче гравче со салата од свежа зелка и морков.
- Вечера: Две варени јајца со печени компири зачинети со малку оригано.
Ден 2
- Појадок: Каша од просо со едно исечкано јаболко и малку цимет.
- Ручек: Густа леќа со кромид и моркови, послужена со парче домашен пченкарен леб (проја).
- Вечера: Варен бел ориз со динстано пилешко месо (копан или крилца) и сезонска салата.
Ден 3
- Појадок: Кајгана од две јајца со кромид и пиперки, гарнирана со малку сирење.
- Ручек: Печен компир со павлака и динстан грашок како прилог.
- Вечера: Рижото со сезонски зеленчук (морков, тиквички, кромид) попечено во рерна.
