Боршчот е многу повеќе од обична супа – тој е кулинарско ремек-дело со статус на светско културно наследство. Иако кај нас на Балканот честопати генерално се нарекува „руска чорба“, неговите корени, историја и традиција кријат фасцинантна приказна полна со геополитички дебати, па дури и холивудски гламур.
Историја на Боршчот: Каде започна сè?
Иако со децении постоеше кулинарска дебата (па и вистинска дипломатска битка) за тоа чие јадење е ова, во 2022 година UNESCO официјално ја реши дилемата и го заштити боршчот како украинско културно наследство. Поради воениот конфликт, на барање на Киев, организацијата по итна постапка ја впиша „Културата на готвење украински боршч“ на листата на нематеријално наследство на кое му е потребна итна заштита.
Историски гледано, ова јадење потекнува од средниот век (околу 14 век) токму од територијата на денешна Украина. За сите оние кои се прашуваат дали Украина тогаш била дел од Русија – одговорот е не. Во 14 век, по распадот на Киевска Русија и монголската инвазија, овие територии главно припаѓале под власта на Големото Кнежество Литванија, а подоцна под Полско-Литванската Државна Заедница. Модерната Руска Империја почнала да се формира и шири многу подоцна.
Името „боршч“ доаѓа од старословенскиот збор за растението мечкина шепа, од чии ферментирани листови во минатото се правела киселата основа за оваа супа. Дури во 16 и 17 век, цвеклото го зазема главното место во тенџерето, давајќи му ја на јадењето онаа препознатлива рубин-црвена боја. Низ вековите, боршчот ја поминал границата од скромна селска трпеза до царските палати, па познато е дека дури и руската царица Катарина Велика имала посебен готвач во палатата задолжен само за подготовка на ова јадење.
Кој во Холивуд е „зависен“ од боршч?
Боршчот одавна ги има освоено срцата на светските ѕвезди! Најпозната обожавателка во Холивуд е актерката Мила Кунис (која е родена во Чернивци, Украина). Таа во неколку интервјуа, вклучувајќи го и она за магазинот Harper’s Bazaar, откри дека нејзината мајка сè уште редовно ѝ прави „испорака“ на домашен боршч во Лос Анџелес.
Познатата холивудска манекенка и актерка Мила Јовович исто така често јавно споделува фотографии на социјалните мрежи како сама готви боршч дома. Дури и легендарната Барбра Стрејсенд и покојниот филмски генијалец Стенли Кјубрик биле познати како редовни муштерии кои нарачувале боршч од познатите источноевропски ресторани во Њујорк.
Здравствена бомба во чинија
Освен што е превкусен, боршчот е исклучително здрав благодарение на неговата главна ѕвезда – цвеклото. Цвеклото е преполно со железо, фолна киселина и силни антиоксиданси кои помагаат во чистење на црниот дроб, го регулираат крвниот притисок и ја зголемуваат енергијата. Дополнително, свежата зелка и морковите внесуваат огромно количество на влакна и витамин Ц, што го прави ова јадење совршена детоксикација за организмот во ладните денови.
Оригинален рецепт: Како да направите класичен Украински Боршч?
Постојат многу варијации, но класичниот рубин-боршч бара долго и трпеливо готвење за да се спојат сите вкусови.
Потребни состојки:
- 500г говедски гради (со коска за побогат бујон)
- 2-3 главици свежо цвекло
- 1/2 главица свежа зелка (ситно сечкана)
- 2 компири (исечкани на коцки)
- 1 голем морков и 1 главица кромид
- 2 лажици доматно пире (или сос од домати)
- 1 лажица сок од лимон или оцет (клучно за одржување на силната црвена боја)
- Зачини: ловоров лист, сол, црн бибер во зрно, свеж копар
- Густа кисела павлака (задолжително за сервирање!)
Подготовка:
- Бујонот: Месото се вари во големо тенџере со вода околу 1.5 до 2 часа со ловоров лист и бибер. Пената од површината редовно се чисти. Кога месото ќе омекне, се вади, се сечка на коцки и се враќа во процедената супа.
- Зеленчукот: Во зовриениот бујон се додаваат компирите и зелката. Во посебна тава на малку масло се динстаат ситно сечканиот кромид и изренданиот морков. По неколку минути се додава изренданото цвекло, доматното пире и сокот од лимон. Сè заедно се динста околу 10 минути.
- Спојување: Динстаниот зеленчук од тавата се истура во големото тенџере со месо и компири. Се остава да врие на тивок оган уште 15-20 минути додека сите вкусови не се соединат.
- Финиш: Се додава ситно сечкан свеж копар. Се трга од оган и се остава да отстои барем 20 минути. Се служи топло, со задолжителна голема лажица кисела павлака во средината на чинијата!
Каде може да се проба во Скопје и регионот?
Иако боршчот не е класично десертно јадење во нашите традиционални меани, кулинарската мапа нуди одлични дестинации:
- Во Скопје: Посети го познатиот ресторан Taverna Toscana во Тафталиџе. Иако е италијански ресторан, косопственичката Олга потекнува од Украина и во нивното мени за специјални настани често подготвува автентичен домашен боршч кој важи за најдобар во градот. Исто така, традиционален боршч подготвен по сите стандарди со панорамски поглед на градот може да се најде во Skybar во рамките на Russia Hotel во Аеродром.
- Во Белград (Србија): Поради огромната заедница од Источна Европа, Белград има експлозија од нови локали. Култните места како рускиот ресторан Балалајка или ресторанот во хотелот Москва служат врвен густ боршч со традиционални печени лепчиња со лук (пампушки).
- Во Софија (Бугарија): Ресторанот Арбат во центарот на Софија е кулинарска институција за источноевропска кујна, каде боршчот се подготвува со бавно готвено свинско и говедско месо по оригинални семејни рецептури.
Дали рускиот и украинскиот боршч се сосема исти?
Иако на прв поглед изгледаат идентично бидејќи двата вида ја имаат препознатливата црвена основа од цвекло, сепак се разликуваат по неколку клучни детали:
- Густина и состојки: Украинскиот боршч е исклучително густ (скоро како чорба) и во него честопати се додава бел грав. Руската верзија е потечна и повеќе потсетува на традиционална супа.
- Изборот на месо: Оригиналниот украински боршч се прави со свинско месо (или комбинација од свинско и говедско) и малку сланина, додека рускиот почесто се базира само на говедско месо.
- Прилогот (Лебот): Најголемата разлика е во лебот. Украинците го служат боршчот со пампушки – топли, меки домашни лепчиња прелиени со лук и масло. Од друга страна, рускиот боршч класично се јаде со парче тежок црн (ржан) леб.
И еве едно видео за подготовка на оваа чорба од Наташа
