Жалосна Сова и мудростите од неговиот предок!
Во право бил Чукундедо му. Хехе. Ви текнува на стрипот од времето? Жалосна Сова и мудростите од неговиот предок! Ние ветераните го знаеме децава тешко! Да се потсетиме на едно друго време кога стрип-културата ги обликуваше нашиот хумор, нашиот жаргон и погледот кон светот.
Во ерата пред интернетот, социјалните мрежи и паметните телефони, најголемиот прозорец кон сатирата и квалитетниот хумор се наоѓаше на страниците на култните стрипови. Еден од тие незаборавни ликови, кој веднаш ни буди носталгија и ни мами насмевка, е токму Жалосна Сова (или Жалосниот Був) од легендарниот стрип „Командант Марк“, создаден од познатото италијанско трио EsseGesse. Тој беше верен придружник на Марк, поглавица на четири индијански племиња, познат по својот постојан песимизам, неговата вечна војна со кучињата (особено со Флок) и, секако, по неговите антологиски цитати кои почнуваа со зборовите: „Мојот чукундедо говореше…“
Како што се гледа на самата илустрација, една од неговите најгенијални и најдуховити „мудрости“ гласи: „Мојот чукундедо говореше: додека не си мртов, жив си! Беше навистина паметен човек…“ На прв поглед, ова изгледа како најобична тавтологија или смешна, банална констатација. Но, ако подлабоко навлеземе во духот на времето и во филозофијата на стрип-сцената од поранешна Југославија, ќе сфатиме дека овие реплики беа совршен спој на апсурд, црн хумор и сурова реалност. Во тие неколку зборови беше спакувана сета иронија на секојдневието, каде што најочигледните вистини се претставуваа како врвни филозофски дострели.
Денешните помлади генерации тешко можат да го разберат овој феномен. Тие растат во свет на инстант содржини, брзи мемиња на социјалните мрежи и видеоформати кои траат по неколку секунди. За нив, концептот да чекаш со денови пред локалната трафика за да излезе новиот број на „Златна серија“ или „Лунов магнус стрип“ е речиси незамислив. Не можат да ја почувствуваат таа возбуда на мирисот на тазе отпечатена хартија, ниту пак ритуалот на менување стрипови во маало, каде што еден оштетен број вредеше како вистинско богатство.
За нас ветераните, Жалосна Сова не беше само цртан лик, туку симбол на едно поинакво, можеби поедноставно, но духовно побогато време. Неговите песимистички прогнози дека „сè ќе заврши лошо“ и дека „непријателот е премногу силен“ секогаш беа контрабаланс на непоправливиот оптимизам и храброст на Командант Марк. Но, во таа негова меланхолија имаше нешто неверојатно топло и блиско до нашиот менталитет. Тој успеваше да ги исмее човечките стравови, маани и слабости на начин кој нè тераше да се соочиме со сопствените проблеми низ смеа.
Мудростите на неговиот прадедо или чукундедо беа еден вид пародија на традиционалните народни поговорки. Секој пат кога ќе кажеше некоја таква дефиниција, како онаа дека „по дождот секогаш доаѓа сонце, освен кога продолжува да врне“, тој нè потсетуваше да не ги сфаќаме работите премногу сериозно. Тоа беше школа за преживување преку сатира, алатка која ни помагаше да ги пребродиме кризите и промените во општеството со крената глава и со насмевка на лицето.
За среќа на сите искрени љубители, овој дух не е целосно исчезнат од нашето секојдневие. И денес, ако прошетате низ градот, во некои од ретките преостанати трафики сè уште можете да налетате на по некое издание на култниот „Алан Форд“ или реизданија на класичните стрип-херои кои му пркосат на дигиталното време.
Денес, кога ќе погледнеме наназад, сфаќаме дека овие стрипови оставија неизбришлива трага во нашата поп-култура. Фразите и цитатите од Жалосна Сова, како и оние од „Алан Форд“ или „Загор“, станаа дел од секојдневниот говор на многу генерации на овие простори. Иако времињата се сменија, а хартијата сè повеќе се заменува со дигитални екрани, вредноста на овие приказни останува безвременска. Тие нè потсетуваат на важноста на добриот хумор и нè тераат, барем за миг, да забавиме и да се потсетиме на зборовите на стариот индијански мудрец. Затоа што, на крајот на краиштата, чукундедото на Жалосна Сова навистина беше во право: додека сме тука и додека се сеќаваме на овие убави времиња – живи сме!
